Ακαθάριστα οικόπεδα 2026: προθεσμία, δήλωση, πρόστιμα και checklist καθαρισμού

Τα ακαθάριστα οικόπεδα είναι από τα θέματα που κάθε άνοιξη επιστρέφουν στην επικαιρότητα, αλλά το 2026 θέλουν ακόμα περισσότερη προσοχή. Ο καθαρισμός δεν είναι μόνο θέμα εικόνας ή γειτονιάς. Είναι μέτρο πυροπροστασίας και συνδέεται με δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, ελέγχους από τους δήμους και πρόστιμα.

Με απλά λόγια: αν έχεις οικόπεδο, ακάλυπτο ή γήπεδο που εμπίπτει στις προβλέψεις, πρέπει να το καθαρίσεις και να το δηλώσεις εγκαίρως. Ο οδηγός αυτός συνοψίζει τι ισχύει ενημερωτικά για το 2026, με βάση τον ν. 5281/2026 (ΦΕΚ Α’ 28/25.02.2026) και τις επίσημες κρατικές οδηγίες.

Δεν είναι νομική συμβουλή. Για ειδικές περιπτώσεις ιδιοκτησίας, δασικού χαρακτήρα ή ορίων οικισμού, χρειάζεται επιβεβαίωση με τον δήμο, μηχανικό ή αρμόδια υπηρεσία.

ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ 2026

Η περίοδος καθαρισμού και υποβολής δήλωσης είναι από 1 Απριλίου έως 15 Ιουνίου κάθε έτους. Η δήλωση γίνεται ηλεκτρονικά στο akatharista.apps.gov.gr με κωδικούς Taxisnet. Οι δημοτικοί έλεγχοι προβλέπονται από 16 Ιουνίου έως 31 Οκτωβρίου.

Αν το οικόπεδο καθαρίστηκε αλλά δεν έγινε δήλωση, προβλέπεται πρόστιμο 100€. Αν δεν έγινε ούτε δήλωση ούτε καθαρισμός, προβλέπεται πρόστιμο 500€. Για μη καθαρισμό μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο 1€/τ.μ., με ελάχιστο 200€ και μέγιστο 2.000€. Για ψευδή δήλωση προβλέπεται πρόστιμο 5.000€ και ποινική κύρωση τουλάχιστον 6 μηνών φυλάκισης.

ΠΟΙΟΙ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ

Η υποχρέωση δεν αφορά μόνο τον «ιδιοκτήτη» με τη στενή έννοια. Ανάλογα με την περίπτωση, υπόχρεοι μπορεί να είναι:

• ιδιοκτήτες,
• επικαρπωτές,
• μισθωτές ή υπομισθωτές,
• νομείς,
• κάτοχοι ή χρήστες του χώρου.

Αν υπάρχει συνιδιοκτησία, μίσθωση ή παλιό ακίνητο με ασαφές καθεστώς χρήσης, μην το αφήσεις για τελευταία στιγμή. Συνεννοήσου έγκαιρα με τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους, γιατί ο καθαρισμός χρειάζεται οργάνωση, πρόσβαση και απομάκρυνση υπολειμμάτων.

ΠΟΙΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΙ

Με βάση το πλαίσιο του 2026, η υποχρέωση αφορά ενδεικτικά ακίνητα:

• μέσα σε εγκεκριμένα ρυμοτομικά σχέδια,
• μέσα σε όρια οικισμών,
• σε ακτίνα έως 100 μέτρα από τα όρια των παραπάνω περιοχών, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία,
• εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.

Το σημείο με τη δασική νομοθεσία είναι σημαντικό. Αν έχεις αμφιβολία για το αν το ακίνητο εμπίπτει ή όχι, μην βασιστείς σε «περίπου». Ρώτησε τον δήμο ή μηχανικό και κράτησε τα στοιχεία που θα σου ζητηθούν για τη δήλωση.

ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΘΥΜΑΣΑΙ

Μην περιμένεις την τελευταία εβδομάδα. Τον Ιούνιο ανεβαίνει η ζήτηση για κηπουρούς, συνεργεία καθαρισμού οικοπέδων και μεταφορά υπολειμμάτων. Επίσης, αν χρειαστεί μηχάνημα, φορτηγό ή συνεννόηση με τον δήμο για αποκομιδή, ο χρόνος στενεύει γρήγορα.

ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΗΛΩΣΗ

Η δήλωση καθαρισμού γίνεται στην επίσημη πλατφόρμα:

https://akatharista.apps.gov.gr/

Η υπηρεσία είναι διαθέσιμη και μέσω gov.gr. Η είσοδος γίνεται με κωδικούς Taxisnet. Ανάλογα με το ακίνητο, μπορεί να χρειαστεί ΚΑΕΚ ή στοιχεία εντοπισμού, όπως συντεταγμένες, όπου αυτό εφαρμόζεται.

Πριν μπεις στην πλατφόρμα, είναι χρήσιμο να έχεις πρόχειρα:

• στοιχεία ιδιοκτησίας ή χρήσης,
• ΚΑΕΚ αν υπάρχει,
• ακριβή θέση του οικοπέδου,
• φωτογραφίες πριν και μετά τον καθαρισμό,
• στοιχεία του επαγγελματία ή του συνεργείου, αν ανέθεσες την εργασία.

ΤΙ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ Ο ΣΩΣΤΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ

Ο καθαρισμός δεν σημαίνει απλώς «κόβω λίγα χόρτα στην είσοδο». Στόχος είναι να μειωθεί η καύσιμη ύλη που μπορεί να βοηθήσει την εξάπλωση φωτιάς.

Στην πράξη, ένας σωστός καθαρισμός περιλαμβάνει:

• κοπή και απομάκρυνση ξερών χόρτων,
• απομάκρυνση ξερών φύλλων, πευκοβελόνων και κλαδιών,
• απομάκρυνση σπασμένων ή ξερών κλαδιών από δέντρα,
• κλάδεμα χαμηλών ή επικίνδυνων κλαδιών,
• κλάδεμα κλαδιών που ακουμπούν ή πλησιάζουν κτίσματα,
• αραίωση πυκνής θαμνώδους βλάστησης,
• απομάκρυνση σκουπιδιών, πλαστικών, χαρτιών, ξύλων και εύφλεκτων υλικών,
• ασφαλή συλλογή και απομάκρυνση των υπολειμμάτων.

Το τελευταίο βήμα είναι κρίσιμο. Αν κόψεις τα χόρτα και αφήσεις σωρούς μέσα στο οικόπεδο, δεν έχεις λύσει το πρόβλημα. Έχεις συγκεντρώσει καύσιμη ύλη σε ένα σημείο.

CHECKLIST ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ

Αν το οικόπεδο έχει μεγάλη κλίση, πυκνή βλάστηση, φίδια, μπάζα ή δύσκολη πρόσβαση, μην το αντιμετωπίσεις σαν απλή δουλειά με χορτοκοπτικό. Χρειάζεται σωστός εξοπλισμός και άνθρωπος που ξέρει να δουλεύει με ασφάλεια.

ΤΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΞΕΙΣ ΜΕ ΤΑ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ

Η διαχείριση των υπολειμμάτων μπορεί να διαφέρει ανά δήμο. Άλλοι δήμοι έχουν συγκεκριμένες ημέρες ή οδηγίες για πράσινα υπολείμματα, άλλοι ζητούν προγραμματισμένη αποκομιδή, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις χρειάζεται ιδιωτική μεταφορά.

Πριν ξεκινήσει η εργασία, ρώτησε:

• ο δήμος μαζεύει κλαδιά και πράσινα υπολείμματα;
• χρειάζεται ραντεβού ή τηλεφωνική ενημέρωση;
• υπάρχει όριο στον όγκο που παραλαμβάνεται;
• απαγορεύεται να τα αφήσεις σε πεζοδρόμιο ή κοινόχρηστο χώρο;
• ο επαγγελματίας αναλαμβάνει φόρτωση και απομάκρυνση;

Μην καίς υπολείμματα. Σε περίοδο αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς, τέτοιες πρακτικές είναι επικίνδυνες και μπορούν να δημιουργήσουν πολύ σοβαρό πρόβλημα.

ΠΡΟΣΤΙΜΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ

Τα παραπάνω είναι ενημερωτική σύνοψη του πλαισίου για το 2026. Επειδή η εφαρμογή στην πράξη περνά από δήμους και ελέγχους, κράτησε αποδείξεις, φωτογραφίες και οποιαδήποτε επικοινωνία για τον καθαρισμό.

ΠΩΣ ΝΑ ΖΗΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΑΠΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ

Για να πάρεις σωστή προσφορά, μην γράψεις μόνο «καθαρισμός οικοπέδου». Δώσε στοιχεία που βοηθούν τον επαγγελματία να εκτιμήσει τη δουλειά:

• περιοχή και θέση οικοπέδου,
• περίπου τετραγωνικά,
• αν υπάρχει πρόσβαση για όχημα,
• είδος βλάστησης: χόρτα, θάμνοι, δέντρα, πεύκα,
• αν υπάρχουν μπάζα ή σκουπίδια,
• αν ζητάς και απομάκρυνση υπολειμμάτων,
• φωτογραφίες από 3-4 γωνίες,
• επιθυμητή ημερομηνία ολοκλήρωσης πριν την προθεσμία.

Έτσι θα αποφύγεις τις γενικές τιμές που αλλάζουν όταν ο επαγγελματίας φτάσει στο σημείο.

ΣΥΧΝΑ ΛΑΘΗ ΠΟΥ ΦΕΡΝΟΥΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

• Καθαρισμός μόνο στην πρόσοψη, ενώ το πίσω μέρος μένει γεμάτο ξερά χόρτα.
• Κοπή χόρτων χωρίς απομάκρυνση υπολειμμάτων.
• Δήλωση χωρίς πραγματικό καθαρισμό.
• Ανάθεση τελευταία στιγμή, όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμα συνεργεία.
• Παράβλεψη κλαδιών που ακουμπούν σε στέγη, καλώδια ή αποθήκη.
• Απόθεση κλαδιών σε πεζοδρόμιο χωρίς οδηγία του δήμου.
• Μη λήψη φωτογραφιών πριν και μετά.

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

• ν. 5281/2026 (ΦΕΚ Α’ 28/25.02.2026), άρθρα 41 και 43: https://civilprotection.gov.gr/sites/default/files/2026-02/20260100028.pdf
• Σελίδα Πολιτικής Προστασίας για τον ν. 5281/2026: https://civilprotection.gov.gr/n-52812026-28-energi-mahi-olokliromeni-anamorfosi-toy-systimatos-prolipsis-etoimotitas-kai-apokrisis
• gov.gr για δήλωση καθαρισμού οικοπέδου: https://www.gov.gr/org/grnet/periballon-kai-poioteta-zoes/delose-katharismou-oikopedou
• Επίσημη πλατφόρμα δήλωσης: https://akatharista.apps.gov.gr/
• Οδηγίες Πολιτικής Προστασίας για δασικές πυρκαγιές: https://civilprotection.gov.gr/odigies-prostasias/dasikes-pyrkagies

FAQ

Μέχρι πότε καθαρίζω και δηλώνω το οικόπεδο το 2026; Η περίοδος καθαρισμού και δήλωσης είναι από 1 Απριλίου έως 15 Ιουνίου κάθε έτους. Μετά τις 16 Ιουνίου ξεκινούν οι δημοτικοί έλεγχοι που διαρκούν έως 31 Οκτωβρίου.

Πού κάνω τη δήλωση για ακαθάριστο οικόπεδο; Η δήλωση γίνεται ηλεκτρονικά στο akatharista.apps.gov.gr με κωδικούς Taxisnet. Η υπηρεσία εμφανίζεται και μέσω gov.gr.

Αν καθάρισα αλλά ξέχασα τη δήλωση, υπάρχει πρόστιμο; Ναι. Για καθαρισμένο οικόπεδο χωρίς εμπρόθεσμη δήλωση προβλέπεται πρόστιμο 100€.

Τι πρόστιμο έχει η ψευδής δήλωση καθαρισμού; Για ψευδή δήλωση προβλέπεται πρόστιμο 5.000€ και ποινική κύρωση τουλάχιστον 6 μηνών φυλάκισης.

Πρέπει να πετάξω μόνος μου τα κλαδιά και τα χόρτα; Εξαρτάται από τις οδηγίες του δήμου και τη συμφωνία με το συνεργείο. Ρώτησε τον δήμο για πράσινα υπολείμματα και ξεκαθάρισε στην προσφορά αν περιλαμβάνεται φόρτωση και απομάκρυνση.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Για τα ακαθάριστα οικόπεδα το 2026, η ασφαλής σειρά είναι απλή: ελέγχεις αν έχεις υποχρέωση, καθαρίζεις σωστά, απομακρύνεις τα υπολείμματα και κάνεις δήλωση στην πλατφόρμα πριν την προθεσμία.

Αν ψάχνεις κηπουρό ή επαγγελματία για καθαρισμό οικοπέδου, μπορείς να ανεβάσεις δωρεάν την εργασία σου στο psaxnwmastora.gr και να σε βρουν διαθέσιμοι επαγγελματίες στην περιοχή σου.